1-Büyük baş hayvan yetiştiriciliği en çok Erzurum-kars platosu ile
doğu karadenizde yapılır.
2-Etibank ve mta madenleri işletmekle görevlidir…ülke gereksinimini
karşılamayan madenler:petrol,doğalgaz,taşkömür,nikel
3-Doğalgaz,Trakya-hamitabat,Mardin,çamurlu..jeotermal denizlide
4-Süt sanayi en çok doğu Karadeniz ve doğuda..et sanayi en çok
doğuda..salça,konserve sanayi g.marmara
5-Otomotiv sanayi başta bursa olmak üzere
İstanbul,Ankara,İzmir,Eskişehir
6-Hukukun gelişimi>….Sümerler>Hititler>yunan>roma>bugünkü batı
7-Erkek 17 kadın 15 yaşına gelmedikçe evlenemez(aile izni) 18 lerine
kadar
8-Monarşik devlette hakimiyet tek kişinin padişah,prens…oligarşikte
grubun…teokratik din devletidir
9-Demokraside çoğulculuk,en az 2 veya daha fazlanın içinden seçilmesi
esasıdır.çoğunluk ise seçimde en fazla oy alanın seçilmesidir
10-Temsili demokrasi:milletin kendi hakimiyetini genel oyla seçtiği
temsilcilerin oluşturduğu parlamentoya geçici bir süre için devrettiği
demokrasidir.
11-Anayasa en çok meclisin2/3 çoğunluğu ile değiştirilebilir
12-Yasama görevi TBMMnindir,kanunları koyma,değiştirme,kaldırma
görevi,bakanlar kurulu ve bakanları denetler,para bastırılması,savaş
ilanı,ölüm cezaları,seferberlik,cumhurbaşkanını seçer
13-Yürütme,cumhurbaşkanı ve bakanlar kuruluyla devletin amacına
yönelik hizmetleri yapmaktır.cumhurbaşkanın görevleri:TBMMden çıkan
kanunları onaylamak veya veto etmek,başbakanı atamak,bakanları
atamak,milletlerarası anlaşmaları onaylamak,M.G.K yı toplantıya
çağırmak ve ona başkanlık etmek,yüksek mahkemelerin üyelerini seçmek
14-karadenizde dağlar kıyıya paralel,bu yüzden kıyılar bol yağış alır…
kıyılırla iç kesimler arasındaki ulaşım güçtür.en fazla yağış
sonbahar,en az ilkbahar…Zonguldak türkiyenin tek taşkömürü yatağıdır
15-Marmara yüksekliği en az…Karadeniz-akdeniz geçiş iklimi…çatalca-
kocaeli bölümü yoğun nüfuslu.yıldız bölümü seyrektir…yüzölçüme göre
tarıma ayrılan alanların oranının en fazla olduğu bölge…ayçiçekte 1…
ipek böcekciliği g.marmarada yapılır..bursa ve gemlikte ipekli dokuma…
izmitte rafineri…tekirdağda alkollü içki fabrikası…
adapazarında,bursada otomotiv…
16-Egede dağlar denize dik uzandığımdan denizin ve iklimin etkisi iç
kısımlar sokulur..1.ürettiği ürünler:üzüm,tütün,incir,zeytin…
arpa,buğday,haşhaş da var…İzmir aliağada arfineri
17-Akdenizde dağlar kıyıya paralel,ulaşım güçtür,geçitlerle…dağlar ve
platolalrı oluşturan taşlar kalkerli bir yapıya sahiptir..en yağışlı
mevsim kış..iç kesimlerde karasal iklime geçilir…kıyıda
muz,turunçgil,zeytin,pamuk,susam,yerfıstığı yetiştirilir…iskenderunda
demir çelik
18-Güneydoğu en kurak bölgedir..fırat,Dicle buradan geçer…
mercimek,tütün,yerfıstığı,karpuz,üzüm..petrol bulunan yerler
batman,Siirt,Adıyaman-kahta
19-Doğu denizden uzak ve yüksek olduğu için sıcaklık düşük,nüfus
seyrektir çünkü dağlık olması,endüstrinin gelişmemiş olması,iklimin
sert olmasıdır.pamuk,şekerpancarı,tahıl,baklagil tarımı yapılır…
bölgenin temel geçim kaynağı hayvancılıktır
20-İç Anadolu karasal iklime sahip…en az yağış alan bölge…orman örtüsü
azdır çünkü yağış az ve ormanların tahribi
21-Nüfus sayımı 10 yılda bir yapılır
22-Nüfus artış hızının çok yüksek olması,kalkınma hızının
düşmesine,çalışanlar üzerinde genç ve çocuk yükünün
artmasına,işsizliğin artmasına,gelir dağılımındaki dengesizliğe,iç
göçlerin hızlanmasına,doğal kaynakların hızla tükenmesine,konut
sorunlarının ve eğitim-sağlık hizmetlerinin ortaya çıkmasına neden
olur
23-İltizam:devlete ait bazı gelirlerin tahsili,vergi çeşidi
24-Külliye,bir caminin çevresinde medrese,kitaplık,hastane gibi
yapıların bütünüdür
25-Kazaskerler,adalet,eğitim,kültür ve din işlerine bakar,kadıları
tayin eder…şeyhülislam,padişahın ve divan kararlarının İslam hukukuna
uygunluğunu denetlerdi ve fetva verirdi…nişancı=katip
26-2.meşrutiyetin ilanında ittihat-terakki partisi etkili olmuştur
27-Tanzimat fermanıyla yargı,vergi,askerlik ve eğitim sisteminde
ıslahat yapıldı
28-TBMMnin çıkardığı kanunlar :Hıyaneti vataniye,ağnam vergisi
artırıldı,tekalifi milliye emirleri(ulusal yükümlülük),aşar vergisi
kaldırıldı
29-Haraç gavurlardan alınır…cizye,gavurlardan askerlik bedeli olarak
alınır…aşar(öşür):ürünün onda birini devlete vermesi dini..
30-Kabotaj kanunu,türk limanları arasında yolcu ve yük taşıma hakkının
Türklere verilmesi
31-Halkevleri ve millet mekteplerini Atatürk açmış..köy enstitüleri
sonra
32-Milletler cemiyetine 32 de,balkan antantına 34de,sadabat paktına
37de,birleşmiş milletlere 45 de katıldık
33-Kentleşme oranı en çok Marmara,en az karadenizde
34-Egede delta ovalarının ortak özelliği: yerleşim yoğundur,önemli
turizm merkezleri bulunur,endüstri bitkileri daha fazla
yetiştir,tarımsal alanlar fazladır
35-Egede en çok yetişenler:pamuk,incir,üzüm,tütün..ayçiçeğinde marmara
1…antepfıstığı güney…turunçgil Akdeniz
36-Araseçim iki genel seçim arasında boşalan milletvekilleri için
yapılan seçim
37-Bakan izinliyse diğer bakanlardan biri geçici olarak vekalet eder
38-Anayasada değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez
maddeler :t.c cumhuriyettir,başkent ankara,milli marş,Türkiye Atatürk
milliyetçiliğine bağlı bir devlettir
39-Ceza hukukunda örf,adet ve kısas a yer verilmez
40-Hakimler görevlerinde bağımsızdırlar,anayasaya kanunlara ve hukuka
uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar verirler
41-Tüzükleri bakanlar kurulu çıkartır.üst hukuk kurallarına aykırı
olduğu gerekçesiyle tüzüklerin iptali için danıştaya dava açılır
42-TBMM nin gönderdiği kanunları cumhurbaşkanlığı 15 gün içinde
inceleyip yayınlar,veto…
43-Kanun ve tüzüklere aykırı olan yönetmeliklerin iptali için
danıştaya gidilir
44-Anayasa mahkemesi 11 asıl,4yedek üyeden oluşur ;1962de kuruldu
45-Cezai sorumluluk 11 yaşın tamamlanmasıyla başlar
46-Türk vatandaşlığının kazanılmasında öncelikle kan esası,istisnaen
doğum yeri esası benimsenir
47-Hakkında ceza davası açılan kişiye,mahkumiyet veya beraat kararı
verilinceye kadar ‘sanık’denir
48-Bir kimsenin aynı zamanda birden çok ikametgahı olamaz
49-Askerlikte ‘astın üstü selamlamak zorunda olduğunu ‘düzenleyen
yazılı kural Þgörgü kuralı hukuk kuralı haline gelmiş
50-Sıkıyönetim en fazla 6ay için ilan edilir
51-Üstünlüklerine göre anayasa >kanun>tüzük>yönetmelik>yönerge
52-Siyasi partilerin kapatılması için anayasa mahkemesinde kapatma
davasını Yargıtay başsavcısı açar
53-Dernekler,kazanç paylaşımı dışında belirli ve ortak bir amacı
gerçekleştiren kanunlardır
54-İşçi ile işveren arasında yapılan sözleşmeye ’hizmet akdi’ denir
55-Cumhurbaşkanı yoksa yerine TBMM başkanı vekalet eder
56-İlk büyük şehir belediyesi 84 te kuruldu
57-Memurluğa giriş için 18 yaşını bitirmiş olunmalı
58-Devlet memurlarına getirilen yasaklar:siyasi partiye girme,ticaret
ve sanayi kuruluşlarında görev alma ,hediye ve çıkar sağlama,kamu
görevleriyle ilgili olarak basın-yayın organlarına bilgi-demeç verme
59-Amirine sözle saygısızlık eden kişinin maaşından kesinti yapılır
60-Çalışma –sosyal güvenlik bakanlığının bölge teşkilatı vardır
61-Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat
62-Hizmetçi eğitim,hizmet sırasında memurların
yetiştirilmesi,verimliliklerinin artırılması amacıyla yapılır
63-Belediye bütçesinin kabulü belediye meclisinin görevidir
64-Anayasa kavramı ilk defa ABD de kullanıldı(1787)
65-MGK nın kararları hükümete tavsiye niteliğindedir
66-Gensorunun sonunda güvenoyuna başvurulur
67-Kanunlara numara verilmesi 1920 de başladı
68-Kanunların yayınlanması resmi gazetede yapılır,resmi gazetede
yayınlanmadıkça bağlayıcı olmaz;kanunlar kural olarak resmi gazetede
yayımı tarihinde yürürlüğe girer
69-Kanunun anayasaya aykırısı için anayasa mahkemesine iptal davası
TBMM üye tam sayısının en az beşte biri kadar üyeler açabilir
70-Kanun önerme yetkisi TBMM üyelerine ve bakanlar kuruluna aittir
71-Herkes sağlıklı,dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptirÞ 82
anayasası
72-Bir geleneğin hukuk kuralı haline gelebilmesi
için :süreklilik,genel inanç ,devlet desteği
73-Hakkında kanuni bir hüküm bulunmayan meselede hakim örf-adetlere
göre hükmeder
74-Anayasa hukuku,kişilerin temel hak ve hürriyetlerini düzenler
75-Ishalat fermanı ile azınlıklara memur olma ve kendi okullarını açma
hakkı verildi
76-Sened-i ittifak ile padişahın yetkileri ilk kez sınırlandırıldı
77-21 anayasası TBMM nin kurucu meclis olduğunu….
78-Tekalif-i milliye kararları ekonomik eksikliği gidermek amacıyla
çıkartıldı
79-Mudanya ateşkes ile istanbulun yönetiminin TBMM ye bırakılması
İstanbul hükümetinin hukuken son bulduğunun göstergesidir
80- 23-38 arası dış politikada lozanda çözümlenemeyen sorunları halletti
(Montrö)
81-1ve2 .dünya savaşında çok sayıda sivil vatandaşın ölmesi ‘sivil
savunma teşkilatı’nın kurulmasını zorlu kıldı
82-dirlik sisteminin amaçları:topraktan daha iyi yarar,devlet
görevlilerinin maaş karşılanma,vergilerin toplanmasını sağlamak
83-tımar sipahilerin görevleri:köyün yöneticiliğini ve halkın toprağı
terk etmesini önlemek,halktan vergileri toplamak ve devlete asker
yetiştirmek…bu sistemin bozulma nedenleri>savaşların
uzaması,tımarların rüşvetle satılması
84-18.yy ıslahatları:1.mahmut ordu,tabur,alaya ayrıldı…3.mustafa deniz
mühendishani hümayun…1.abdulhamit deniz harp okulu,sürat topçuları
geliştirildi…3.selim nizamı cedit ocağı kurdu,vezir sayısı
sınırlandırıldı,Fransızca yabancı dil,Avrupa örnek alınmaya başlandı
85-ıslahatlar öncelikle askeri alanda görülür çünkü yenilgilere son
vermek için,ulema ve yeniçeriler ıslahatlara imtiyazlarını kaybederler
diye karşı çıktılar
86-bağımsızlık amacıyla isyan ederek içişlerine özerklik kazanan ilk
azınlık Sırplardır.bağımsızlığını kazanarak ayrılan ilk azınlık
Yunanistan
87-Paris anlaşması ile Osmanlı Avrupa devleti sayıldı,toprak bütünlüğü
Avrupa devletlerinin garantisi altında olacaktı>kendisini
koruyamayacak kadar güçsüz olduğunu gösterir.Belgrat anlaşmasından
sonra İngiltere,Fransa osmanlının toprak bütünlüğünü korumaktan
vazgeçti,çünkü hammadde kaynakları ve pazar olanaklarına ihtiyaç
duymaları
88-2.mahmut devrinde yeniçeri ocağı kaldırıldı,bundan sonra
ayaklanmalar azalmış ve ıslahatlar daha rahat yapıldı.nüfus
sayımı,posta teşkilatı,ilköğretim zorunlu oldu.ilk defa avrupaya
öğrenci gönderildi,bu batı eğitiminin üstünlüğünü kabuldür.tıp
fakültesi,harp okulu açıldı..yerli malın kullanılması içim gümrük
vergisi artırılır,kız rüştiyeleri açıldı
89-Fransız ihtilalinin yaydığı fikirler:milliyetçilik,ulusal
egemenlik,,anayasacılık,insan hakları,adalet,özgürlük,eşitlik
90-Sanayi devrimi 18.yyda ilk olarak ingilterede başlamış,başlamasında
ilk önemli etken buhar gücünün sanayiye uygulanmasıdır
91-1.dünya savaşının temel nedeni sömürgeci devletlerin dünyayı
yeniden paylaşma istekleridir.en büyük rekabet ise İngiltere ve
Almanya arasında yaşandı
92-itilaf devletleri:İngiltere,Fransa,Rusya
ittifak:Almanya,Avusturya,Macaristan,İtalya…italya,Avusturya ile kuzey
İtalya sorununu çözemediğinden üçlü ittifaktan ayrılmıştır,bu boşluğu
Osmanlı ve Bulgaristan doldurmuştur
93-mondrosun”doğu anadoluda 6 ilde bir karışıklık çıkarsa,bu bölgeler
işgal edilecektir”ilkesi ile bu bölgelerde Ermenistan devleti kurmaya
ortam hazırlanıyor
94-mondrosun”itilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden bölgeleri
işgal edebilecekler”ilkesi bütün işgallerin hukuksal gerekçesi
olmuştur
95-1.dünya savaşı sonrası rusyada komünizm,Almanyada nazizm,italyada
faşizm rejimleri çıktı,bu rejimlerin ortak yönü çok partili hayata
karşı olmalarıdır
96-zararlı cemiyetler:mavri mira ve etniki eterye(yunan) taşnak ve
hınçak(ermeni) Musevi(Yahudi)
97-Türklerin kurduğu zararlı cemiyetler:sulh ve selameti
Osmaniye,teali İslam,İngiliz muhipler,Wilson prensipleri,hürriyet ve
itilaf fırkası,kürt teali
98-Ulusal cemiyetler:Trakya paşaeli(ilk),İzmir müdafai hukuk,hareketi
milliye,kilikyalılar,şark vilayetleri müdafaa,Trabzon muhafazai
hukuk,milli kongreÞsivas kongresinde”Anadolu Rumeli müdafaai hukuk
cemiyeti”adı altında birleştirildi
99-Amasya genelgesinde”vatanın bütünlüğü,milletin bağımsızlığı
tehlikededir” Þkurtuluş savaşının gerekçesidir.ilk defa ulusal
egemenlik anlayışı vardır.yeni bir devlet kurulacağının
kanıtıdır.cumhuriyet düşüncesi vardır…sonuç:>Atatürk görevinden alındı
100-Erzurum kongresinde “ulusal sınırlar içinde vatan bir
bütündür,sınırlar Mondros imzalandığı gün düşman işgaline uğramayan ve
çoğunluğu türk olan bölgelerdir” Þhem saltanat,hem de ulusal egemenlik
savunuluyor;kamooyunun henüz bu makamlara karşı çıkılmasına hazır
olmaması sebebiyle halkın tepkisini almamak için böyle söylenmiştir…
halk temsilcilerinin bir araya gelip kararlar aldığı ilk kongredir
